کاربرد فناوری‌های کمکی در آموزش دانش‌آموزان با دیسلکسی و دیسگرافیا:مروری بر شواهد تجربی،فرصت‌ها و چالش‌ها
کد مقاله : 1307-4THESSNCONF
نویسندگان
رضا عارفی راد *1، عباس عبدلی سجزی2، زهرا کریمی پور3
1کهگیلویه و بویراحمد شهر مارگون حیابان شهید بهشتی
2خیابان ارم
3شهر مارگون خیابان شهید طاهرمنش
چکیده مقاله
اختلالات یادگیری خاص (Specific Learning Disorders - SLD)، به‌ویژه دیسلکسی و دیسگرافیا، از شایع‌ترین چالش‌های آموزشی در میان دانش‌آموزان در سراسر جهان محسوب می‌شوند. این اختلالات، علیرغم هوش طبیعی یا بالاتر از حد معمول، منجر به دشواری‌های جدی در خواندن، نوشتن و بیان اندیشه‌ها می‌شوند و پیامدهای روان‌شناختی، اجتماعی و تحصیلی گسترده‌ای به همراه دارند. در دهه‌های اخیر، فناوری‌های کمکی (Assistive Technologies - AT) به‌عنوان راهکارهای نوین و مؤثری برای پشتیبانی از این دانش‌آموزان مورد توجه قرار گرفته‌اند. این مقاله با روش مروری نظام‌مند، به بررسی ادبیات پژوهشی بین سال‌های 2010 تا 2025 درباره کاربرد فناوری‌های کمکی در آموزش دانش‌آموزان مبتلا به دیسلکسی و دیسگرافیا پرداخته است. یافته‌ها نشان می‌دهد که ابزارهایی همچون نرم‌افزارهای تبدیل متن به گفتار (Text-to-Speech)، سیستم‌های تبدیل گفتار به متن (Speech-to-Text)، فونت‌های ویژه (مانند OpenDyslexic)، و پلتفرم‌های سازمان‌دهی دیجیتال، تأثیر معناداری در بهبود مهارت‌های خواندن، نوشتن، درک مطلب، خودکارآمدی و مشارکت تحصیلی دارند. با این حال، چالش‌هایی همچون دسترسی نابرابر، کمبود آموزش معلمان، و مقاومت فرهنگی در پیاده‌سازی این فناوری‌ها وجود دارد. این مطالعه پیشنهاد می‌کند که سیاست‌گذاران آموزشی، با تدوین برنامه‌های ملی، تسهیل دسترسی به ابزارهای کمکی، و آموزش معلمان، از این فناوری‌ها به‌عنوان ابزاری برای تحقق عدالت آموزشی بهره ببرند.
کلیدواژه ها
فناوری کمکی،دیسلکسی،دیسگرافیا،اختلالات یادگیری خاص،نرم‌افزارهای آموزشی،مقاله مروری
وضعیت: پذیرفته شده برای ارسال فایل های ارائه پوستر