تحلیل محتوای کتاب فارسی پایه ششم کودکان کم‌توان ذهنی از منظر آموزش مهارت‌های زندگی
کد مقاله : 1306-4THESSNCONF
نویسندگان
زبیده سورتیجی *1، حسین تربتی نژاد2، مطهره حمزه رباطی3
1استادیار گروه آموزشی زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه فرهنگیان، صندوق پستی 889-14665 تهران، ایران
2استادیار گروه علوم تربیتی، دانشگاه فرهنگیان، صندوق پستی 889-14665 تهران،
3استادیار گروه علوم تربیتی، دانشگاه فرهنگیان، صندوق پستی 889-14665 تهران، ایران
چکیده مقاله
کتاب فارسی به‌عنوان یکی از مهم‌ترین کتاب‌های درسی دوره ابتدایی، افزون بر آموزش مهارت‌های زبانی، نقش مؤثری در انتقال مفاهیم تربیتی، اخلاقی و اجتماعی به دانش‌آموزان دارد. این نقش در آموزش دانش‌آموزان کم‌توان ذهنی از اهمیت بیشتری برخوردار است؛ زیرا محتوای درسی می‌تواند زمینه‌ساز رشد مهارت‌های زندگی و آمادگی آنان برای حضور مؤثر در جامعه باشد. هدف پژوهش حاضر، تحلیل محتوای کتاب فارسی پایه ششم دانش‌آموزان کم‌توان ذهنی از منظر آموزش مهارت‌های زندگی است. پژوهش با روش تحلیل محتوای توصیفی–کمی انجام شد. جامعه پژوهش کتاب فارسی پایه ششم ویژه دانش‌آموزان کم‌توان ذهنی بود و کل کتاب به‌عنوان نمونه مورد بررسی قرار گرفت. واحد تحلیل شامل متن، تصاویر و فعالیت‌های آموزشی بود. ابزار پژوهش، چک‌لیست تحلیل محتوا مبتنی بر چارچوب مهارت‌های زندگی سازمان بهداشت جهانی (WHO) بود که روایی آن با نظر متخصصان تأیید شد. یافته‌ها نشان داد که کتاب فارسی ششم کم‌توان ذهنی بیشترین تأکید را بر مهارت‌های همدلی، مسئولیت‌پذیری اجتماعی و ارتباط مؤثر دارد، در حالی که مهارت‌هایی مانند حل مسئله، تصمیم‌گیری و تفکر انتقادی کمتر مورد توجه قرار گرفته‌اند. نتایج پژوهش بیانگر آن است که اگرچه کتاب فارسی از ظرفیت مناسبی برای آموزش مهارت‌های زندگی برخوردار است، اما توزیع این مهارت‌ها متوازن نیست و بازنگری محتوای کتاب با رویکردی مهارت‌محور و زندگی‌محور ضروری به نظر می‌رسد.
کلیدواژه ها
کتاب فارسی، مهارت‌های زندگی، تحلیل محتوا، کم‌توان ذهنی، پایه ششم ابتدایی
وضعیت: پذیرفته شده