چالش‌ها و فرصت‌های آموزش آنلاین برای دانش‌آموزان دارای نیازهای ویژه در مدارس ابتدایی: یک مطالعه پدیدارشناختی
کد مقاله : 1167-4THESSNCONF
نویسندگان
شهاب نصیری نیا *1، شراره صادقی2، بهاره قادری نیا3، هما خزاعی3
1مدرس دانشگاه فرهنگیان، دکتری تخصصی مدیریت آموزشی دانشگاه علامه طباطبایی تهران، ایران.
2مدرس دانشگاه فرهنگیان، دکتری تخصصی مدیریت آموزشی دانشگاه شهیدبهشتی تهران، ایران.
3دانشجوی کارشناسی آموزش دانش آموزان با نیازهای ویژه، پردیس شهیده بنت الهدی صدر سنندج، دانشگاه فرهنگیان، ایران.
چکیده مقاله
این پژوهش با هدف تبیین تجربه‌ی زیسته‌ی معلمان دوره ابتدایی از چالش‌ها و فرصت‌های آموزش آنلاین برای دانش‌آموزان دارای نیازهای ویژه در استان کردستان و با رویکرد کیفی و پدیدارشناسی تفسیری (IPA) انجام شد. داده‌ها از طریق ۱۵ مصاحبه نیمه‌ساختاریافته عمیق با معلمان مدارس تلفیقی و استثنایی گردآوری و با روش تحلیل تفسیری در شش مرحله کدگذاری شد. یافته‌ها نشان داد که آموزش آنلاین برای بیشتر گروه‌های نیاز ویژه—از جمله نابینا، کم‌توان ذهنی، اوتیسم و کم‌شنوایی—در ایجاد یادگیری عمیق و مهارت‌محور ناکارآمد است؛ زیرا حذف تعامل چهره‌به‌چهره، عدم امکان لمس و تجربه عملی، و فقدان بازخورد لحظه‌ای بخش مهمی از فرایند یادگیری را مختل می‌کند. با این حال، معلمان آموزش آنلاین را «ابزار تداوم حداقلی» در شرایط بحرانی می‌دانستند و مزایایی همچون امکان مرور محتوا و حفظ ارتباط را گزارش کردند. یافته‌ها همچنین نقش تعیین‌کننده‌ی خانواده را برجسته ساخت؛ به‌گونه‌ای که سطح سواد والدین، میزان همکاری، و دسترسی به گوشی و اینترنت عامل اصلی موفقیت یا شکست یادگیری آنلاین بود. علاوه بر این، پلتفرم شاد و زیرساخت‌های آموزشی فاقد امکانات دسترس‌پذیری برای نیازهای ویژه بوده و حمایت تخصصی کافی برای معلمان فراهم نشده بود. مجموعه‌ی این یافته‌ها نشان می‌دهد که آموزش آنلاین بدون زیرساخت متناسب، توانمندسازی والدین و پشتیبانی آموزشی نمی‌تواند جایگزین کارآمدی برای آموزش حضوری در این گروه از دانش‌آموزان باشد و تنها در نقش یک ابزار مکمل معنا پیدا می‌کند.
کلیدواژه ها
آموزش آنلاین، نیازهای ویژه، پدیدارشناسی تفسیری، آموزش ابتدایی، نابرابری دیجیتال، تجربه زیسته معلمان.
وضعیت: پذیرفته شده برای ارائه شفاهی