| همزمانی ADHD و اختلالات یادگیری: چالشهای تشخیصی، الگوهای شناختی ترکیبی و راهکارهای آموزشی یکپارچه |
| کد مقاله : 1065-4THESSNCONF |
| نویسندگان |
|
آیناز صالحی * دانشجو دانشگاه فرهنگیان پردیس شهید باهنر |
| چکیده مقاله |
| همزمانی اختلال کمتوجهی-بیشفعالی (ADHD) و اختلالات یادگیری (دیسلکسی، دیسگرافی، دیسکالکولی) شایع است، اما تشخیص تفکیکی و طراحی مداخلات مؤثر با چالشهایی همراه است؛ هدف این پژوهش، شناسایی الگوهای شناختی ترکیبی در کودکان مبتلا به همزمانی ADHD و اختلالات یادگیری و طراحی یک چارچوب آموزشی یکپارچه بر اساس نقاط قوت شناختی بود. این مطالعه بهصورت ترکیبی (کمّی-کیفی) با طرح مقطعی-تفسیری انجام شد؛ جامعهٔ آماری را دانشآموزان 7 تا 12 سالهٔ مراجعهکننده به مراکز تخصصی شهر تهران در سال تحصیلی 1403–1402 تشکیل دادند و 50 نفر (25 دختر، 25 پسر؛ میانگین سنی = 5/9 سال) با تشخیص رسمی ترکیبی (بر اساس معیارهای DSM-5 و تأیید متخصص روانسنجی) و با روش نمونهگیری هدفمند انتخاب شدند. ابزارهای گردآوری دادهها شامل: فرم تشخیصی ADHD وندرbilt (Wolraich et al., 2003)، آزمون نوریزنجانی برای اختلالات یادگیری (نوریزنجانی، 1398)، آزمون هوشهای چندگانهٔ مککرین (1999)، و مصاحبهٔ نیمهساختاریافتهٔ الگوهای جبرانی بودند. دادههای کمّی با رگرسیون چندمتغیره و دادههای کیفی با تحلیل مضمون تفسیری تحلیل گردیدند. یافتهها نشان داد که در گروه همزمانی، ضعف در کارکردهای اجرایی (بهویژه کنترل مهاری و حافظهٔ کاری) با ضعف حوزهای خاص (مانند پردازش فونولوژیک در دیسلکسی) ترکیب میشود و الگویی «دوگانهضعف» ایجاد میکند؛ با این حال، هوشهای غیرزبانی (فضایی، جسمانی-جنبشی، بینفردی) در بسیاری از شرکتکنندگان عملکرد نسبتاً بالاتری داشتند و مبنایی برای جبران فراهم میآوردندنتایج تأیید میکنند که تشخیص تفکیکی الگوهای شناختی و طراحی مداخلات یکپارچه مبتنی بر نقاط قوت، میتواند پیامدهای منفی همزمانی را تعدیل کند و امیدواری را در کودکان و خانوادهها افزایش دهد. |
| کلیدواژه ها |
| همزمانی ADHD، اختلالات یادگیری، کارکردهای اجرایی، هوشهای چندگانه، مداخلهٔ یکپارچه. |
| وضعیت: پذیرفته شده مشروط |
